روایت الکترونیک امروزه برای اشاره به گونههایی از روایت به کار میرود که با بهرهگیری از رایانه و فناوری آنلاین به نتایجی ویژهی همین رسانه دست مییابند. از جمله مهمترین آنها، نتایجی است که از طریق کارکرد اَبَرمتن ــ متنهایی…
روایت اَبَرمتنی روایتی است که با رسانههای الکترونیک (روی سیدی یا به صورت آنلاین) منتقل میشود. این نوع روایتها از قابلیتهای اَبَرمتنی بهره میگیرند تا به خوانندگان اجازه دهند (یا آنان را مجبور کنند) توجهشان بلافاصله به تکهمتن دیگری جلب…
روایت بازنمایی قصه (یعنی یک رخداد یا مجموعهای از رخدادها) است. برخی پژوهشگران مدعیاند بدون حضور کسی که روایت را نقل کند (یعنی راوی) روایتی نیز در کار نیست اما بسیاری از نمایشها و فیلمها در این دیدگاه نادیده گرفته…
رقیب شخصیت اصلی نام دیگر حریف شخصیت اصلی و معمولاً دشمن اوست.
رسانه محمل بیان روایت است؛ مثلاً زبان نوشتاری، فیلم، نقاشی رنگ روغن، پارچه یا بدنهای انعطافپذیری که روی صحنه در سکوت حرکت میکنند. نخستین دسته از پژوهشگرانی که در تعریف «روایت» در فهرست اصطلاحات این کتاب به آنها اشاره شده،…
ن.ک. به رخدادهای سازنده و مکمل.
رخداد واحد اساسی سیر وقایع است. نام دیگر آن «رویداد» است. رخداد ممکن است کنش باشد (مثل ضربهزدن یا بوسیدن) یا حادثهای که عموماً هیچ شخصیتی در حادثشدنش دخیل نیست (مثل صاعقه). رخدادهای سازنده و رخدادهای مکمل دو نوع رخداد…
ن.ک. به راوی ناموثق.
راوی ناموثق راویای است که دریافتها و تأثرات اخلاقیش با دریافتها و تأثرات اخلاقی نویسندهی نهفته تفاوت دارد. راویها به یک اندازه موثق یا ناموثق نیستند. بهتر است به تبعیت از دوریت کُن، ما نیز بین دو نوع راوی ناموثق…
راوی کسی است که قصه میگوید. راویِ روایتهای داستانی را نباید با نویسنده یا نویسندهی نهفته اشتباه بگیریم، هرچند در بعضی موارد تشخیص نظر آنان از نظر نویسندهی نهفته دشوار است. بهتر است راوی را ابزاری بدانیم در دست نویسندهی…
دنیای داستان دنیایی است که در آن قصه به وقوع میپیوندد. معمولاً با پیشروی روایت دنیای داستان را بهتر و بیشتر درک میکنیم.
داستانی به معنای ساختگی است و در مقابل «حقیقی» قرار میگیرد. در نقش اسم [در زبان انگلیسی] به انواع روایتهایی اشاره میکند که در مقابل ژانرهای «غیرداستانی» (از جمله تاریخ، زندگینامه، خودزندگینامه، گزارش و غیره) قرار میگیرند.
خودزندگینامه روایتی است دربارهی نویسنده که آشکارا یا به طور ضمنی ادعا میکند حقیقی یا به عبارت دیگر غیرداستانی است. خودزندگینامهها فرمهای گوناگونی دارند و حتی ممکن است مانند کتاب تعلیمات هنری آدامز روایت سومشخص داشته باشند. خودزندگینامه نیز مفهوم…
خوانندهی نهفته یا مخاطب نهفته را باید جدا از خوانندهی واقعی دانست، همانطور که نویسندهی نهفته را باید از نویسندهی واقعی جدا کرد. خوانندهی نهفته لزوماً من یا شما نیستیم، بلکه خوانندهای است که تصور میکنیم روایت او را مخاطب…
خوانش نشانیاب رمزگشایی از متن طبق نشانههایی از حالات ذهنی ناخودآگاه یا کشفناشدهی نویسنده یا وضعیت فرهنگی کشفناشده است. خوانش نشانیاب معمولاً در مقابل خوانش قصدگرا قرار میگیرد.
خوانش قصدگرا تفسیری است که به دنبال درک متن بر اساس معانی مورد نظر نویسندهی نهفتهی متن است. ن.ک. به خوانش نشانیاب، خوانش اقتباسی.
خوانش اقتباسی یکی از انواع سهگانهی تفسیر است (ن.ک. به خوانشهای نشانیاب و قصدگرا). گسترهی خوانشهای اقتباسی از تفسیرهای فارغ از بیشخوانی و کمخوانی تا اقتباسهای اصیل از قصه در همان رسانه یا رسانهی دیگر را شامل میشود. مثلاً اقتباس…
ن.ک. به کانونمندسازی.
حاشیهی کادر به فضای بین کادرهای داستانهای مصور اشاره دارد. حاشیهی کادر در واقع نوعی شکاف روایی است که در ذات رسانهی داستانهای مصور قرار دارد. خواننده در فضای حاشیهی کادر رخدادهای آتی را مجسم میکند.
حادثه یکی از دو نوع رخداد روایت است. درست بر عکس کنشها، حادثهها بیآنکه کنشگری خاصی داشته باشد، اتفاق میافتند.
