اگر حافظه یاری کند

۲۸,۰۰۰ تومان

اگر حافظه یاری کند | چهار جستار از زبان و خاطره در سال‌های تبعید (چاپ سوم)

نویسنده: جوزف برودسکی

مترجم: طهورا آیتی

تبعید هر آدمی را، به‌خصوص هر نویسنده‌ای را، دو پاره می‌کند؛ یک پاره گذشته‌ای است که با زبان خودت به آن فکر می‌کردی و بخشی از هویت توست و دیگری اکنونی که در آن سرگشته و با لکنت می‌کوشی زندگی کنی و به یاد آوری. جوزف برودسکی، برنده‌ی نوبل ادبیات سال ۱۹۸۷، در چنین جایی ایستاده است. او هر چند زندگی‌اش حتی در تبعید هم به روسیه گره خورده بود، هیچ‌ وقت حکومت شوروی را نپذیرفت؛ هر چند به آمریکا رفت، اسیر غرب‌گرایی نشد؛ هر چند می‌گفت به زبان روسی تعلق دارد، به انگلیسی نوشت. همین بی‌درکجایی بود که سکوی پرش جستارهایش شد، تا در زبان جدید از چنگال بی‌رحم خاطرات نجات یابد و بتواند باز به چنگ‌شان بیاورد، تا خانه‌ای نو برای خودش بسازد: این بار درون زبانی تازه، با خشت ادبیات، زیر سقف حافظه‌ای نویافته.

توضیحات

می‌گویند اگر دنبال نثر خوب هستی به یک شاعر بگو برایت بنویسد. در کتاب اگر حافظه یاری کند سراغ یک شاعر رفتیم: ایوسیف الکساندروویچ برودسکی، مشهور به جوزف برودسکی. او خودش را شاعری روس و جستارنویسی انگلیسی می‌نامد که پس از تبعید، شهروند آمریکا شد. به زبان روسی می‌سرود و سپس اشعارش را به انگلیسی ترجمه می‌کرد. از مضمون‌های رایج آثارش می‌توان به تبعید،‌ فقدان، خاطره، وطن، و معنای مرگ و زندگی اشاره کرد. جستارهای برودسکی که معمولاً به انگلیسی نوشته می‌شدند، دریچه‌ای به دنیای اسرارآمیز ذهن شاعرانه‌ و خلاقش می‌گشایند. در چند دهه‌ی گذشته، طبق پیش‌بینی جورج لوکاچ در آستانه‌ی قرن بیستم، جستار فرهنگی-فلسفی کم‌کم به فرم ادبیِ معرفِ دوره‌های انتقالی تبدیل شد؛ دوره‌هایی که در آن‌ها تردید به گستره‌ی بدیهیات و قطعیات پیشین راه پیدا کرد (جان و صورت). اهمیت جستار در زمانه‌ی انتقالی برودسکی از یک سو، و سبک کم‌نظیر نثرش که با معیارهای خود او خوبی‌اش را مرهون دقت، سرعت، و چگالی و ایجاز بیانِ شاعرانه است (دو جستار)، از سوی دیگر، مجموعه‌جستارهای برودسکی را درخور تأمل و تأثیرگذار کرده‌اند. جستارهای او هم ما را با فضای یکی از دوران‌های انتقالی از نگاه متفکری که همراه خاطرات سنگینش از یک دنیای فرهنگی به دیگری کوچ کرد، آشنا می‌کنند و هم با هویت جست‌وجوگری که آن‌ها را روی کاغذ آورده است.

خواندن کتاب برودسکی خواندن کتاب خاطرات فردی یک نویسنده نیست، تاریخ زندگی این شاعر روس‌زبان که جستارهایش را به انگلیسی می‌نویسد، تاریخ دوره‌ای مهم و غریب از روسیه‌ی کمونیستی است که نویسندگان، روشنفکران و هنرمندانش را به‌ اشکال مختلف به کار اجباری در اردوگاه‌های گولاگ و تبعید محکوم می‌کند. جوزف برودسکی که خود یکی از همین قربانیان است حالا پس از سال‌ها تبعید و زندگی در آمریکا این نوشته‌ها را از عمق جانش برایمان روایت می‌کند… کتاب حاوی مقاله‌ی ناشر درباره‌ی فرم ادبی جستار و نیز مقدمه‌ی مترجم درباره‌ی برودسکی و متن‌های او هم می‌شود. یادداشت خوب مترجم در این اثر کمکتان می‎کند که ایده‌های نویسنده را هرچه بهتر دریابید.

زهرا ملوکی، وب‌سایت وینش

فکر می‌کنم «برودسکی»‌ای که اغلب‌مان در تمام این سال‌ها می‌شناختیم، شاعر بوده. حالا کتاب «اگر حافظه یاری کند» یک برودسکی دیگر را هم معرفی می‌کند: جوزف برودسکیِ جستارنویس. و چه معرفی‌ای … نفس آدم بند می‌آید وقتی جستارهایش را می‌خواند… روایتِ برودسکی از سال‌های زندگی‌اش در لنین‌گراد، عجیب، ریزبافت است و پُر از تصویر و لحظه و جزئیات… هیچ کتاب و فیلمی تا به امروز برای من زندگی در آپارتمان‌های اشتراکی اتحاد جماهیر شوروی را این‌گونه زنده، ظریف، و انضمامی تصویر نکرده است که برودسکی می‌کند.

نوید پورمحمدرضا

جوزف برودسکی وحشت سرریزشده در جستارهایش را با شکوه ادبیات تسکین می‌دهد… او با افتخار، با غرور، با تبختر، از نسلی حرف می‌زند که زیر یوغ دیکتاتورها شکوفا شده‌اند. این‌که چطور خوره‌های کتاب به آن‌چه می‌خواندند باور قلبی پیدا می‌کردند… برودسکی حتی می‌گوید عشقِ به خواندن آن‌قدر بیخ پیدا کرده بود که یک رابطه بر سَر «ترجیح همینگوی به فاکنر» تا ابد به‌هم می‌خورد. او شهادت می‌دهد که ادبیات در بدترین زمان به غریزه‌ای مهارناشدنی تبدیل می‎شود که در تک‌تک یاخته‌های وجودت شروع می‌کند به ریشه ‌کردن. ولی آیا این نقص ادبیات است که خفقان و سرکوب و تراژدی تااین‌حد به رونقش کمک می‌کند؟

قاسم فتحی

انقدر کیف کردم و انقدر از آشنایی با آقای برودسکی خرسندم که بی‌لحظه‌ای تردید و با تنی آسوده و روانی پاک پنج ستاره برای این کتاب ثبت می‌کنم. با این توضیح که بنده هیچ مطالعهٔ چشم‌گیری در زمینهٔ ادبیات روسیه ندارم، در نتیجه اطلاع چندانی هم از سیر تحول و تکامل‌ش نداشتم، ولی با این کتاب شناخت محدود اما روشن‌کننده‌ای برای شخص من حاصل شد. اگرچه مجبور شدم گاهی چند بند یا حتی چند صفحه به عقب برگردم و دوباره خوانی کنم اما نه تنها در این مسئله رنجی نبود بلکه (برای من) به حظ ناشی از فهم متن می‌افزود.
Print Friendly, PDF & Email

مشخصات

مشخصات کتاب مشخصات فیزیکی
نویسنده جوزف برودسکی قطع ۱۹۵×۱۲۵ م‌م
مترجم طهورا آیتی تعداد صفحات ۱۷۶ ص.
دبیر مجموعه معین فرخی نوع جلد نرم
ویرایش  محمدسامان جواهریان نوع کاغذ بالک ۶۰گرم
طراح جلد حمید قدسی
دبیر فنی محمدرضا لری‌چی
موضوع ادبیات روسی
تاریخ و نقد
جستار روایی
شابک ۹۷۸-۶۲۲-۶۱۹۴-۳۵-۸
نوبت چاپ سوم، ۱۳۹۸، ۵۰۰ نسخه
مجموع تیراژ چاپ‌های قبلی ۱۰۰۰
نسخه‌ی دیجیتال
صفحه در فیپا http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/5931271
Print Friendly, PDF & Email

فهرست

سخن مترجم | مثل ماهی در شن
از یک کمتر | هر چه بیشتر به خاطر بیاوری …
نادژدا ماندلشتام | یک سوگنامه؛ بقایای آتشی بزرگ
در یک اتاق و نصفی | چگونه نثر روسیه در قرن بیستم به زوال رفت؟
در هوای فاجعه | آدم با چه میزانی از جزئیات می‌سازد؟

Print Friendly, PDF & Email

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “اگر حافظه یاری کند”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “اگر حافظه یاری کند”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *