ساختارگرایی و روایتشناسی
ساختارگرایی عنوانی است که نه صرفاً به نظریه و رویکردی در نقد ادبی، بلکه به نحلهای از تفکر اطلاق میشود که از نیمهی دوم قرن بیستم در مطالعات مربوط به علوم انسانی رواج پیدا کرد، از جمله در اسطورهشناسی، انسانشناسی…
دسته مدرسهی روایت
نوشتن دربارهی زندگی
همین اول بگویم، اصلاً نگران اسمش نباشید. اسمش میخواهد ناداستان روایی باشد یا روزنامهنگاری ادبی، ناداستان خلاق، روایت بلند یا گزارش تحقیقی. مگر مهم است؟ این چطور است: یک چیز خیلی جالب یاد گرفتهام و حالا میخواهم برای تو تعریفش…
ساختار روایت در لالاییهای ایرانی
لالاییهای ایرانی بخشی از فرهنگ شفاهی و فرهنگ عامهی مردم این سرزمیناند. سالها سینهبهسینه نقل شدهاند و از مادر به فرزند رسیدهاند. نخستین سرایندگان این ترانههای عامیانه مشخص نیستند اما بیشک مادرانی بینام و نشان در هر خانه و کوچه…
خاطرهنویسی را پشت گوش نیندازید!
چه بتوانید واقعاً نقاشی کنید و چه نتوانید، چه بتوانید نقش بازی کنید یا بنویسید و چه نتوانید، همینکه سعی کنید انجامش دهید، پیوند متفاوتی با معنا خواهید یافت. آنا دیور اسمیت در نامههایی به هنرمند جوان دربارهی اینکه…
بازنمایی «نقش مادری» در کتابهای داستانی مصور کودکان
وقتی مادر شدم و وقتش رسید تا برای پسرم کتاب بخوانم، وارد دنیای تازهای شدم که تنها با کلمات معنا پیدا نمیکرد. من از روی کلمهها میخواندم اما فهمیدم پسرم تصاویر کتاب را میبیند و از روی آنها داستان را…
آبیِ دوردستها | جستاری از ربکا سولنیت
این نوشته بخشی از جستار « آبی دوردست »، برگرفته از کتاب نقشههایی برای گمشدن، نوشتهی ربکا سولنیت است. ترجمهی این کتاب در نشر اطراف چاپ شده است. نسخهی کامل این جستار را میتوانید در «بیکاغذِ اطراف» به این نشانی…
جادوی شگفتانگیز، جادوی عادی: دو شیوهی روایت امر ماورایی
قصهگویی که پوستی بر تن دارد و برای همقبیلهایهایش که دور آتش جمع شدهاند، قصه میگوید: تصوری که ما از نخستین قصهگویان داریم؛ و نویسندهای که عینکی بر چشم دارد، پشت میزی نشسته و داستانی را مینویسد یا تایپ میکند:…
چشمانداز تاریخی روایت: یک بازنگری
پیشینه کلمهی «روایت» در متون فارسی امروزه عادیست که روایت را معادل narration [یا narrative] به کار ببرند. این کاربرد دویست سال دستکم سابقه دارد. حال آنکه واژهی روایت، طی بیش از هزار سال، تطور و تحول معنایی به خود…
نامهنگاری بهمثابهی هنر ناداستاننویسی
همه میدانند که جی. دی. سلینجر تا زمان مرگش در ۲۷ ژانویهی ۲۰۱۰ آدمی منزوی بود. او که زمانی عزیزکردهی صحنهی ادبی نیویورک محسوب میشد بعد از ۱۹۶۵ کتابی منتشر نکرد، البته شایعه کرده بودند که هر روز مینوشت. یکی…
بعد از خواندن همچنان دوستم خواهند داشت؟ | وظیفهی خاطرهنویس در قبال دیگران
فیلیپ لوپِیت (متولد ۱۹۴۳، نیویورک) منتقد فیلم، نویسنده، شاعر و جستارنویس مشهور آمریکایی است. برخی لوپیت را سردمدار جستارنویسان آمریکایی میدانند، هرچند او این عنوان را لایق ادوارد هوآگلند میداند، نه خودش. اما نام لوپیت با جستار شخصی گره خورده…
کمیک خودزندگینامهای
این روزها تولیدات انتشارات کوچک و مستقل آمریکای شمالی و اروپای غربی بیش از هر ژانر دیگری با خودزندگینامه تعریف میشوند. با این حال نیازی به گفتن نیست که نه از ژانر خودزندگینامه و نه از قالب کمیک نمیتوان تعریفی…
روانزندگینامه؛ یا زندگینامه، زیر ذرهبین روانکاوی
به قول درو گیلپین فاوست، تاریخنگار آمریکایی، ما خودمان را از دل قصههایی خلق میکنیم که دربارهی زندگیهایمان میگوییم، قصههایی که هدف و معنا را بر تجربیاتی سوار میکنند که اغلب کاتورهای و ناپیوسته به نظر میرسند . وقتی در…
خودمردمنگاری، تلفیقی از خودزندگینامهنویسی و مردمنگاری
خودمردمنگاری (autoethnography) رویکردی پژوهشی و نوشتاری است که تلاش دارد با توصیف و تحلیل نظاممندِ تجربهی شخصی به درکی از تجربهی فرهنگی برسد. این رویکرد روشهای متعارف پژوهش و بازنمایی دیگران را به چالش میکشد و پژوهش را عملی سیاسی…
دربارهی داستانهای خودزندگینامهای
جاناتان فرنزن | معین فرخی میخواهم با چهار سؤال اعصابخردکنی شروع کنم که معمولاً در چنین جلساتی از رماننویسها میکنند. لابد این سؤالها بهایی هستند که ما برای لذت حضور در جامعه میپردازیم. این سؤالها اعصابخردکناند نه فقط به این…
روایت و انسانشناسی | استفاده از قصه در انسانشناسی
انسانشناسان نیز بهنوعی قصهگو هستند. ما انسانشناسها قصه میگوییم: قصههای دیگران، قصههای خودمان و قصههایی دربارهی قصههای دیگران. اما دربارهی انسانشناسی و قصهگویی که میاندیشم، مقولهی دیگری نیز به ذهنم خطور میکند و آن انسانشناسی بهمثابه قصهگویی نظری است. انسانشناسی…
مروری بر جستارنویسی در زبان فارسی
حالا دیگر کمتر دوستدار ادبیاتی است که کلمههایی مثل «جستار»، «تکنگاری» یا «ناداستان» به گوشش نخورده باشد. اما خیلی قبلتر از آنکه این اصطلاحها رایج شوند هم جستارهایی به فارسی نوشته و ترجمه میشدند. علاقهمندان به ادبیات هنوز خاطرهی خواندن…
روایت و شهرسازی | چطور روایتهای فاجعه باعث تابآوری شهرها میشوند؟
بسیاری از شهرها در طول تاریخ ویران شدهاند؛ چپاول شده یا به لرزه درآمدهاند، گاه سوخته گاه بمباران شدهاند، زمانی زیر آب رفته و زمانی قحطی کشیدهاند، فصلی ردّ اشعه را به خود دیدهاند و فصلی هجوم فساد و آلودگی…
روایت و ترجمهپژوهی | ترجمه آیینهی متن مبدأ است یا بازروایت؟
در چند دههی اخیر مفهوم «روایت» همواره بخشی از واژگان نظری بسیاری از علوم، بهخصوص علوم انسانی، بوده و تعاریف زیادی در شاخههای مختلف (و حتی در یک شاخهی علمی) از آن ارائه شده است. ترجمهپژوهان نیز در طول این…
کتاب مصور مهاجر اثر شان تن
شان تن (متولد ۱۹۷۴) نویسنده و تصویرگری استرالیایی است. او در کارش موفقیت چشمگیری داشته است، نهتنها در مقام تولیدکنندهی کتابهای مصور بلکه در مقام هنرمندی که در زمینههای مختلفی کار میکند؛ او در تولید فیلمهای انیمیشن، موسیقی و تئاترهای…
چرا خاطرهپردازی و خودزندگینامه مرز مبهمی دارند؟
خاطرهپردازی شیوهی یادآوری نویسنده از زندگیاش است، اما خودزندگینامهْ تاریخ و سرگذشتی است که به پژوهش و واقعیتها و زمان دقیق وقوع رویدادها تکیه دارد.
