آیندهٔ احساسات سراغ یکی از شخصیترین جنبههای زندگی ما میرود: احساسات و روابطی که حالا هوش مصنوعی هم به آنها راه پیدا کرده است. ما روزبهروز بیشتر به همصحبتهای دیجیتال پناه میبریم؛ حرف زدن با آنها بار احساسی اضافهای بر دوشمان نمیگذارد، لازم نیست نگران دلخور شدنشان باشیم و هر وقت بخواهیم میتوانیم خاموششان کنیم. اما آیا این صمیمیت بیدردسر میتواند جای خالی دوستی و عشق را پر کند؟ آیا داوری دربارهٔ عواطف انسانی را میتوان به ماشین سپرد؟ و اصلاً آنچه تجربهٔ انسانی ما را متمایز میکند چیست؟
پرسشهایی که فناوریهای نوین پیش روی ما میگذارند لزوماً جدید و بیسابقه نیستند. آنچه مسئلهای نو به نظر میرسد گاهی دغدغهای دیرینه است که در بستری تازه، صورت و معنایی دیگر یافته است. هوش مصنوعی هم گرچه پدیدهای جدید است، ما را به پرسشهایی کهن دربارهٔ نسبت عقل و احساس، جایگاه انسان در جهان، و معنای آزادی و خودمختاریِ انسان بازمیگرداند؛ پرسشهایی که فلسفه، بهویژه سنت فلسفیِ آلمانی، از دیرباز درگیرشان بوده است.
اِوا وِبِر-گوسکار، استاد فلسفهٔ دانشگاه رورِ بوخوم، در این کتاب، با تکیه بر همین سنت، هوش مصنوعی را در افقی وسیعتر از صرفِ قابلیتهای فنیاش بررسی میکند و میخواهد بفهمد وقتی پای ماشینها به حریم عواطف ما باز میشود، دقیقاً چه اتفاقی میافتد. مسئلهٔ او فقط این نیست که ماشینها چقدر میتوانند احساساتِ ما را درست تشخیص دهند؛ این است که تواناییهای عاطفیِ ماشینها چه نسبتی با فهم ما از انسان دارند. او به جای اینکه منفعلانه بپرسد فناوری قرار است چه بر سرمان بیاورد، ورق را برمیگرداند و از خواستههای خود ما شروع میکند: ما میخواهیم با این ابزار جدید چه شکلی به زندگیمان بدهیم و تصمیممان در این زمینه چه تأثیری بر رابطهمان با خود و اطرافیانمان میگذارد؟ وبر-گوسکار نه شیفتهٔ هوش مصنوعی است و نه دشمن سرسختش؛ بلکه با دقتی تحلیلی کمکمان میکند دربارهٔ جایگاه این فناوری در زندگی روزمره آگاهانهتر تصمیم بگیریم.
وبر-گوسکار بحث دربارهٔ جایگاه هوش مصنوعی در جهان عواطف انسانی را به دغدغهای دیرپا در فلسفه پیوند میدهد: چه شرایطی برای داشتن زندگی خوب ضروریاند؟ بر این اساس، کتاب آیندهٔ احساسات را میتوان در امتداد بحثهای معاصر دربارهٔ اخلاق دیجیتال و فلسفهٔ فناوری خواند، با این تفاوت که نقطهٔ عزیمتش نه صرفاً عقلانیت، تصمیمگیری یا پردازش اطلاعات، بلکه زندگی عاطفی انسان است؛ انسانی که پیچیدگی تجربهٔ زیسته و روابط متقابلش را نمیتوان به دادههایی قابل پردازش فروکاست.
او در آیندهٔ احساسات، با نگرشی اصیل و نو و نثری روان و خوشخوان، تفسیری کارآمد از جایگاه هوش مصنوعی در جهان عواطف و احساسات انسانی ارائه میدهد و بحثی میانرشتهای را پایهگذاری میکند که به محافل تخصصی محدود نمیماند و به طور مستقیم با تجربهٔ زیستهٔ جامعه در ارتباط است.
دربارهٔ نویسنده
اوا وبر-گوسکار (زادهٔ ۱۹۷۷ در مونیخ) در دانشگاههای لودویگ ماکسیمیلیانِ مونیخ، سوربنِ پاریس و هومبولتِ برلین، فلسفه، ادبیات تطبیقی و علوم سیاسی خواند و در سال ۲۰۰۷ در دانشگاه آزاد برلین از رسالهٔ دکتریاش با موضوع درک عواطف دفاع کرد. او، پس از سالها پژوهش و تدریس در دانشگاههای مختلف آلمان، اتریش و سوئیس، در سال ۲۰۱۹ به کرسی استادی هایزنبرگ در دانشگاه رورِ بوخوم رسید و حالا هم در همان دانشگاه استاد «اخلاق و فلسفهٔ عواطف» است.
پژوهشهای او عمدتاً بر حوزههای اخلاق هنجاری و کاربردی، کرامت انسانی، مفهوم «زندگی خوب»، اخلاق دیجیتالیسازی و هوش مصنوعی، و مسائل فلسفی و اخلاقی مرتبط با رایانش احساسی متمرکزند. رویکرد نوآورانهٔ وبر-گوسکار کتاب آیندهٔ احساسات را شایستهٔ دریافت جایزهٔ معتبر «تراکتاتوس» (جایزهٔ بهترین جستار فلسفی آلمانیزبان) در سال ۲۰۲۵ کرده است. بیانیهٔ جایزه این رویکرد را چنین وصف میکند: طرح عمیق اما فهمپذیر پرسشهایی فلسفی دربارهٔ بحرانهای روزمرهٔ انسان.
دربارهٔ مترجم
ستاره نوتاج (زادهٔ ۱۳۶۷ در تهران)، مترجم و پژوهشگر است و در رشتۀ مهندسی نرمافزار تحصیل کرده است. او از سال ۱۳۹۳ وارد حوزۀ ترجمهٔ حرفهای شده و در این مدت، علاوه بر آیندهٔ احساسات، کتابهایی مثل ارواح ملیت ندارند، نزدیک ایده، و فلاکت روزمره را نیز از آلمانی به فارسی ترجمه کرده است.
دربارهٔ جایزهٔ تراکتاتوس
جایزهٔ تراکتاتوس را هر سال موسسهٔ فیلوزوفیکوم لخِ اتریش به برترین جستار فلسفی آلمانیزبان اهدا میکند. این جایزه به آثاری تعلق میگیرد که پرسشهای فلسفی را به شیوهای عمیق و در عین حال فهمپذیر بررسی کنند، به قالب جستار یا ناداستان جستارگونه پایبند باشند، سراغ دغدغههای مهم روز بروند و چشماندازهای نوینی ترسیم کنند، تفسیرهایی کارآمد از بحرانها و تنشهای امروزی یا تفسیرهایی نوآورانه از شیوههای تفکر و زندگی در گذشته ارائه دهند، در شکلگیری بحثی ارزشمند و فراتر از محافل تخصصی سهیم باشند، و رویکرد فکری اصیل و زبانی پخته و شیوا داشته باشند.
در فهرست برندگان این جایزه برخی از شاخصترین نامهای عرصهٔ فلسفهورزی و جستارنویسی آلمانیزبان را میشود دید، از جمله پیتر بیری (با نام مستعار پاسکال مرسیه)، فیلسوف و نویسندهٔ مشهور سوئیسی؛ هارتموت رزا، جامعهشناس و نظریهپرداز اجتماعی آلمانی؛ توماس باوئر، اسلامشناس و متفکر آلمانی؛ و فرانتس شو، جستارنویس اتریشی.













نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.