خودداستان اصطلاحی است که معمولاً در فرانسه برای داستان خودزندگینامهای یا روایتِ داستانی اولشخص به کار میرود. به گفتۀ پل جِی شاید تلاش برای تفکیک «خودزندگینامه از داستان خودزندگینامهای نهایتاً بیفایده باشد چون اگر منظور از واژۀ “داستانی” مقولهای ساختهشده،…
خودبومنگاری نوعی خودزندگینگاری است که قصۀ شخصیت اصلی را با قصۀ سرگذشت، شرایط، جغرافیا و بومشناسیِ یک منطقه در هم میتند و ویژگی خاصش ژرفاندیشی دربارۀ ارتباط (گاه ناموفقِ) این عوامل است. خودزندگینامۀ بومنگارانه را، به تعبیر پیتر اِف. پِرِتِن،…
خودآسیبنگاری اصطلاحی است برای توصیف آن دسته از روایتهای شخصی دربارۀ بیماری یا معلولیت که برخی گفتمانهای فرهنگی را که انگ غیرعادی، منحرف یا معیوب بودن به نویسنده میزنند، نقد میکنند. اما توماس کاوزر پیشنهاد میکند این روایتها را، بهعکس،…
آدری لُرد اصطلاح خوداسطورهنگاری را ابداع کرد تا نشان دهد بازآفرینی معنا در زندگی فرد چقدر وابسته به نوشتههایی است که دربارۀ رؤیتناپذیری فرهنگی او بحث و گفتوگو میکنند. لرد تعریفی نو برای خودزندگینگاری پیشنهاد داده و آن را زندگینامۀ…
با توجه به شرایط متفاوتِ خاطرهپردازی کودکسربازان آفریقایی و خاطرهپردازی اعضای ارتشهای سازمانیافتۀ ملی، شاخصهای خاطرهپردازی جنگ یا خودزندگینگاری نظامی به عنوان ژانری فرعی هنوز موضوع بحث و گفتوگو هستند. اَلِکس ورنِن میگوید سنتهای خاطرهپردازی جنگ هم بر «آنچه جنگ…
اصطلاح خاطرهپردازی هیچکس را اولین بار لورین آدامز در یکی از جستارهایش که مروری بر یک کتاب بود، استفاده کرد. بعدها کاوزر و دیگران آن را وارد مباحث خودزندگینگاری کردند. کاوزر میگوید خاطرهپردازیها بر این مبنا دستهبندی میشوند که نویسندۀ…
در گذشته، خاطرهنویسی را نوعی روایت زندگی میدانستند که سوژه را در نقش مشاهدهگر یا شرکتکنندهای در محیط اجتماعیاش به تصویر میکشد و توجه مخاطب را بیشتر به زندگی و اعمال دیگران جلب میکند تا به راوی. خاطرهنگاریهای سکولاری که…
ژانر خاطرات روزنوشت یکی از فرمهای خودزندگینگاریِ دورهای است که در آن، راوی با مشاهده و گزارش واکنشهای عاطفی خود به وقایع، روزمرگیهای زندگیاش را ثبت میکند. شاید خاطرات روزنوشت به سبب چندپارگیشان نامنسجم یا تصادفی به نظر برسند اما…
جستار شخصی سبکی از نوشتن است که نوعی «آزمایشِ خود» در آن رخ میدهد و طی آن واکنشهای فکری، عاطفی و فیزیولوژیک شخص در برابر موضوعی مشخص محک زده میشود. از زمان رواج جستار شخصی به دست مونتنی و به…
در دورۀ اصلاحات پروتستانِ قرنهای شانزدهم و هفدهم میلادی، تأملات فرم مهمی از نگارش خوداندیش بود. به گفتۀ لوییس لُوآ مارتز، «تأملات» ممارستی است برای ژرفاندیشی موشکافانه دربارۀ خود، با هدف رسیدن به «مقام ایثار و زهد». وقتی تأملات به…
تاریخ شفاهی ژانری است با تکنیکهایی خاص برای کنار هم گذاشتن اجزای قصۀ زندگیِ یک فرد که در آن، مصاحبهگر به قصۀ زندگیِ گوینده گوش میدهد، آن را مینویسد، سروسامان میدهد و آمادۀ چاپ میکند. در تاریخ شفاهی، نویسنده همان…
منظور جیمز آلنی از روش پیراخودنویسی که در کتابش هم استفاده کرده «نوشتن دربارۀ خود یا حول محور خود» است. او میگوید این اصطلاح را نخستین بار جان آرتیکو، کُنتِ پورشیا، در قرن هفدهم استفاده کرده است. جان آرتیکو توصیه…
مقصود از اعترافْ روایتی شفاهی یا مکتوب است، خطاب به همصحبتی که اعتراف را میشنود، دربارۀ فرد معترف قضاوت میکند و قدرت تبرئه و عفو او را دارد. اعترافها ابتدا خطاب به خداوند و یک اعترافشنو بودند. پس از کتاب…
اصطلاح اتوگرافیک را جیلیان ویتلاک برای خاطرهپردازیهای مصور به کار برده است تا اهمیت «پیوندهای خاص متن تصویری و متن کلامی و جایگاههای سوژهای را که راویان آثار مصور، با کمک تصویر و متن دربارهشان گفتوگو میکنند» نشان دهد. ویتلاک…
کتاب کوچک و سخت مجموعهجستاری شامل متنهای کوتاه و بلند و چندپاره دربارۀ مادری و ادبیات است. این کتاب که دربرگیرندۀ تأملات و یادداشتها، نقدهای ادبی و فرهنگی و خاطرات ریوکا گالچن در ماههای نخست مادریست، در فهرست نهایی برترین…
در گذشته، خاطره نگاری (مموار) را نوعی روایت زندگی میدانستند که سوژه را در نقش مشاهدهگر یا شرکتکنندهای در محیط اجتماعیاش به تصویر میکشد و توجه مخاطب را بیشتر به زندگی و اعمال دیگران جلب میکند تا به راوی. خاطرات…
سدونی اسمیت و جولیا واتسون در کتاب ادبیات من پیشینه، تعریفها، کاربردها، نظریهها و نمونههای ژانرهای خودارجاع آشنا مانند خاطرهپردازی و خودزندگینامهنویسی را توصیف کردهاند و مفهوم خودرسانگی و بافتهای کلامی، تصویری و مجازی جدید خودروایتگری مثل چیدمانها، اتوگرافیکها، هنرهای…
کتاب سواد روایت تلاشی است برای یافتن پاسخهایی علمی و روشن به پرسشهای زیربنایی و مهمی مانند اینها: روایت چیست؟ به چه کار میآید؟ چطور به زندگی و متنهایی که میخوانیم شکل میدهد؟ این کتاب گامی است سنجیده و دقیق…
روایت پژوهی (Narratology) نوواژۀ پیشنهادی تزوتان تودوروف است. تودوروف نخستین بار در سال 1969 در کتاب دستور زبان دکامرون از این اصطلاح برای اشاره به حوزۀ علمی توصیفیای استفاده کرد که ویژۀ مطالعۀ نظاممند روایت است. در ابتدا این حوزه…
فراروایت یکی از صدها واژۀ تخصصی است که بسیاری از ما را میترساند. به نظر میآید واژههای تخصصی، اصطلاحات، مکاتب، رویکردها و نظریههای نقد، ربط مستقیمی به زندگی روزمره ندارند و هالهای از اعتبار و جدیت در اطراف آنها است که…
